Boeken
Cobi van Baars, De onbedoelden, roman (gebaseerd op waargebeurde feiten), Atlas contact, 2023
Roman over een tweeling die meteen na hun geboorte gedwongen wordt afgestaan, en zonder medeweten van hun moeder van elkaar gescheiden wordt. Het verhaal is gebaseerd op waargebeurde feiten.
Ton Damen, Verstoten, op zoek naar mijn biologische moeder, Uitgeverij de Kring, 2022
Ton Damen is als baby direct weggehaald bij zijn moeder, en uiteindelijk geadopteerd. Als zijn zoon bij een DNA-test een match heeft, blijkt dat Ton een halfzus heeft. Dit is het begin van een zoektocht naar zijn biologische moeder.
Christel Don, Afstandsmoeders, over vrouwen die gedwongen hun kind afstonden 1956-1984, Thomas Rap, 2021
Tussen 1956 en 1984 stonden vele duizenden vrouwen hun kind af ter adoptie. Journalist Christel Don sprak met afstandsmoeders. Zij vertellen over de periode van zwangerschap en bevalling, en over de beslissing om, onder dwang, afstand te nemen van hun kind. Een beslissing die tot op de dag van vandaag hun leven beïnvloedt.
Els Florijn, Moederheil, Uitgeverij Mozaïek, 2025
Roman over twee vrouwen die begin jaren zestig ongewenst zwanger raken en onder druk van hun familie naar Moederheil gestuurd worden. Gebaseerd op waargebeurde verhalen van afstandsmoeders.
Agnes Klitsie en Jeroen Hoogeboom, Tijd van onschuld, een waargebeurde familiegeschiedenis, Boekerij, 2011
Agnes Klitsie groeit samen met haar zeven broers en zussen op in een traditioneel katholiek gezin in de Zaanstreek. Als vijftienjarige raakt Agnes zwanger. Het kind moet zij bij de geboorte afstaan. Dertig jaar later vinden moeder en dochter elkaar, en kunnen zij bouwen aan een relatie.
Nicole Koman, De ontdekking van mijn andere geschiedenis. Kind uit een verzwegen generatie, Uitgeverij Aspekt, 2023
Nicole Koman is geboren in 1963 en werd na ruim een half jaar in een kindertehuis geadopteerd. Zij gaat op zoek naar haar oorspronkelijke familie, en naar de invloed van adoptie op haar leven en het leven van haar kinderen. Een verhaal geschreven vanuit verschillende perspectieven: de adopteerde, de adoptieouders, de biologische moeder en maatschappelijk werksters.
Lieneke van der Kwaak, Het mysterie rond mijn moeder, Elikser uitgeverij, 2007
Lieneke van der Kwaak is in 1946 geboren in het Academisch Ziekenhuis in Groningen. Als ze een handtekening nodig heeft om in ondertrouw te gaan, ontdekt ze dat de mensen die ze altijd als haar ouders heeft gezien, haar als pleegdochter hadden aangenomen. Ze gaat op zoek naar haar echte moeder en komt in contact met een vrouw die acht kinderen heeft gekregen die ze allemaal heeft afgestaan.
Liesje de Leeuw en Will van Sebille, Opgestaan is plaats vergaan. Een bericht van en over afstandsmoeders, Uitgeverij An Dekker, 1991
Je kind afstaan bij de geboorte omdat je door maatschappelijke of gezinsfactoren daartoe wordt gedwongen, blijft niet zonder gevolgen. De auteurs laten de problemen zien van de afstandsmoeders en geven haar de plaats die haar toekomt: het begin en het belangrijkste punt in de driehoek afstandsmoeder, kind, adoptief-ouder.
Trudy Scheele-Gertsen, Een kind krijg je voor het leven. Het persoonlijke en waargebeurde verhaal van een afstandsmoeder, Boekerij, 2021
Trudy Scheele-Gertsen wordt verliefd en raakt per ongeluk zwanger. Omdat een ongehuwde moeder eind jaren zestig gezien werd als een schande, wordt haar kind na de geboorte van haar afgenomen en uiteindelijk tegen haar wil in een adoptiegezin geplaatst. Dat leidt tot een levenslang verdriet. Trudy vertelt haar verhaal, van de ontmoeting met de vader van haar kind tot aan haar rechtszaak tegen de staat.
Eugénie Smits van Waesberghe, Zwartboek adoptie, over verzwegen adopties in de 20e eeuw in Nederland. Een schoot vol tranen, Uitgeverij Nau, 2020
Geadopteerden, afstandsmoeders, afstandsvaders, niet-geadopteerde kinderen en familieleden vertellen hun verhaal. Ook deskundigen die vanuit hun werk in aanraking kwamen, komen aan het woord. Eugénie Smits van Waesberghe is journalistiek onderzoeker en ook zelf onder dwang bij haar moeder weggenomen en ter adoptie in een pleeggezin geplaatst.
Nationale bibliotheek
Als lid van de KB, de nationale bibliotheek, kun je boeken en tijdschriften (online) reserveren en inzien. Ook krijg je als lid toegang tot diverse online bronnen en digitale publicaties. Lid zijn van de KB kost maximaal € 15 per jaar.
Podcasts
Afgestaan, podcast van Stichting verleden in Zicht over binnenlandse afstand en adoptie, door Carine Dorgelo en Georgia Gradenwitz-Kemp
Gesprekken waarin mensen vertellen wat het voor hen betekent om afgestaan te zijn bij hun geboorte en welke invloed geadopteerd zijn heeft op hun leven.
Afstand en Adoptie podcast van Fiom
Gesprekken met mensen die te maken hebben (gehad) met adoptie: geadopteerden, hun (biologische en adoptie-) ouders en mensen om hen heen. Een aantal afleveringen gaat over binnenlandse afstand en adoptie.
'Het is niet van mij'
Podcastserie over vrouwen die hun kind moesten afstaan, en er daarna nooit meer over mochten spreken.
Kind van de Staat. Verhalen over binnenlandse afstand en adoptie
Podcast gemaakt door Carine Dorgelo en Georgia Gradenwitz-Kemp
In deze podcast hoor je levensverhalen van mensen die na hun geboorte ‘Kind van de Staat’ werden en hoe, door het systeem van afstand en/of adoptie, hun levens voorgoed veranderden.
Documentaires
Dossier afgestaan: afstandsmoeders en -kinderen, 4-delige documentaireserie, november 2024
Moeders, kinderen en adoptieouders vertellen hun hartverscheurende verhalen in vier delen: 1. Het grote geheim, 2. Valse start, 3. Het nieuwe gezin, 4. De zoektocht.
Andere tijden: Afstandsmoeders, documentaire, VPRO NTR, 2004
Tussen 1956 en eind jaren 70 hebben ongeveer 25.000 moeders in Nederland hun baby afgestaan. Ongehuwde zwangerschap was een schande. Tehuizen voor moeder en kind boden onderdak aan ‘gevallen’ vrouwen. Met de invoering van de adoptiewet in 1956 ging de hulpverlening zich toeleggen op het professioneel begeleiden van afstand en adoptie.
Op zoek naar je familie: kind van een afstandsmoeder, Stadsarchief Amsterdam, 2022
Stadsarchiefmedewerker Erik Heijselaar vertelt over hoe een zoektocht van een geadopteerde naar biologische ouders in zijn werk gaat. Stadsarchief Amsterdam heeft dossiers in bezit van mensen die in Amsterdam of Amstelveen geboren zijn, en daarna geadopteerd.
Websites
- HAN, oral history in de klas, Afstandsmoeders
- Verleden in Zicht, voor iedereen die in Nederland is afgestaan en/of daarna is geadopteerd
- Stichting De Nederlandse Afstandmoeder (DNA)
- Moederheil, De gedwongen afstand van baby’s in Nederland in de 20e eeuw
- Binnenlandse afstand en adoptie, Nationaal Archief
Onderzoeksrapporten
Prof. Dr. Micha de Winter e.a., Schade door schande.
Rapport van de Commissie onderzoek Binnenlandse Afstand en Adoptie 1956-1984, juni 2025
Achterin het rapport staat een uitgebreide lijst met (wetenschappelijke) literatuur over dit onderwerp.
Jan Kok, Beklemd in de scharnieren van de tijd.
Beleid, praktijk en ervaringen van afstand ter adoptie door niet-gehuwde moeders in Nederland, tussen 1956 en 1984, Radboud Universiteit, 2017
Working papers afstand en adoptie, Verwey-Jonker Instituut, 2022
Hulp nodig bij je zoektocht?
Bij verschillende organisaties en particulieren kun je terecht voor hulp bij het zoeken:
- Het Landelijk Zoekteam van Fiom biedt ondersteuning bij je zoektocht naar het dossier en/of naar familie tot de 2e graad. Het Landelijk Zoekteam is bereikbaar van maandag tot en met vrijdag tussen 9.00 en 17.00 uur via 088 126 49 64 of afstamming@fiom.nl
- Verleden in zicht, de stichting voor Nederlandse afstandskinderen en binnenlands geadopteerden
- Stichting DNA, Stichting De Nederlandse Afstandsmoeder is de belangenbehartiger voor alle afstandsmoeders in verleden en heden
- Ook diverse particuliere onderzoekers bieden hulp bij zoeken naar familie (google op ‘hulp bij zoeken naar familie’)
