Voor iedereen die persoonlijke betrokken is bij binnenlandse afstand en adoptie, en meer wil weten over het verleden.
In deze zoekwijzer vind je informatie over waar en hoe je zelf op zoek kunt gaan naar archief-, documentatie- en beeldmateriaal.
Wat is bewaard gebleven?
Informatie over binnenlandse afstand en adoptie is te vinden in afstandsdossiers, adoptiedossiers, pleegzorgdossiers en voogdijdossiers. Deze dossiers zijn te vinden bij de Raad voor de kinderbescherming en bij Rechtbanken.
Raad voor de kinderbescherming
De Raad voor de kinderbescherming heeft afstamming- en adoptiedossiers. Deze kunnen informatie bevatten over de moeder die afstand deed, het afgestane kind en het adoptiegezin. De dossiers van personen geboren voor 1970 zijn overgebracht naar het Nationaal Archief en kunnen daar opgevraagd worden. Ga voor meer informatie naar Meer weten over je afstamming.
Rechtbank
Als je geadopteerd bent, is er een adoptiebeschikking (een uitspraak van de rechtbank). Deze ligt in principe 20 jaar bij de rechtbank die de adoptie heeft uitgesproken. Daarna worden rechtbankuitspraken overgebracht naar een regionaal archief, waar ze onbeperkt bewaard worden. Meestal is dat het archief in de provinciehoofdstad van de provincie waar de rechtbank gevestigd is.
Je kunt bij de rechtbank waar je adoptie (vermoedelijk) is uitgesproken, vragen waar de uitspraak bewaard wordt. Ga naar het overzicht met contactgegevens van rechtbanken.
Ook andere documenten over de werkwijze in de tehuizen en bij instellingen kunnen interessante informatie bevatten.
Lang niet alle dossiers en documenten zijn bewaard gebleven. Zijn ze dat wel, dan is vaak onduidelijk waar ze worden bewaard.
Waar kan ik naar informatie over mijn verleden zoeken?
Er zijn verschillende plekken waar je op zoek kunt gaan naar (meer) informatie over jouw verleden.
Overzicht vindplaatsen dossiers binnenlandse afstand en adoptie
Binnen Fiom is een projectgroep bezig met het zoeken naar dossiers en informatie waarvan vaak onduidelijk is óf en waar ze worden bewaard. De resultaten van dit onderzoek delen we in het Overzicht vindplaatsen dossiers binnenlandse afstand en adoptie.
In dit overzicht vind je alle bij Fiom bekende huizen en organisaties die betrokken zijn (geweest) bij binnenlandse afstand en adoptie. Gedurende de looptijd van dit project (2025-2026) zal het overzicht regelmatig aangevuld worden.
Archiefinstellingen van de overheid
Bij archiefinstellingen worden de archieven bewaard van diverse huizen, organisaties en verenigingen die zich bezighielden met afstand en adoptie.
Er is een Nationaal archief in Den Haag, en er zijn provinciale, regionale en gemeentearchieven. De archievenkaart is een handig hulpmiddel om te kijken waar je voor een bepaald archief moet zijn.
Het Nationaal Archief heeft een zoekhulp voor dossiers en informatie over binnenlandse afstand en adoptie 1956-1999.
Archiefinstellingen van (religieuze) organisaties
In veel gevallen waren er religieuze of andere organisaties of verenigingen betrokken bij binnenlandse afstand en adoptie. Er is mogelijk interessante informatie te vinden bij:
- Katholiek documentatiecentrum – Radboud universiteit
- Collectie HDC, Protestants erfgoed – Vrije Universiteit
- Archief- en documentatiecentrum (ADC) van de Nederlandse Gereformeerde kerken
- Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven
- Atria - kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis
Historische verenigingen of heemkundekringen
De kennis en hulp van lokale en regionale (amateur)historici is onmisbaar bij het doen van historisch onderzoek. Zij zijn vaak actief in historische verenigingen of heemkundekringen. Hier vind je een overzicht van heemkundekringen in Nederland.
Delpher
In Delpher vind je miljoenen gedigitaliseerde teksten uit Nederlandse kranten, boeken, tijdschriften en radiobulletins, die je allemaal woord voor woord kunt doorzoeken.
Sociale media
Op Facebook zijn er pagina’s met informatie over specifieke huizen en (besloten) groepen waar moeders, kinderen en oud-medewerkers elkaar treffen. Gebruik hiervoor de zoekfunctie van Facebook.
Ziekenhuizen
Als de bevalling in een ziekenhuis heeft plaatsgevonden is daar misschien ook informatie. Medische dossiers worden tot 20 jaar na de laatste wijziging bewaard. Ziekenhuisarchieven (geen medische dossiers) worden vaak na 20 jaar overgedragen aan een regionaal archief. Heel soms is daarin informatie over personen te vinden. Deze is dan meestal van lang geleden, en niet openbaar toegankelijk.
Hoe werkt het zoeken in archieven?
Op de websites van archiefinstellingen vind je inventarissen. Dat zijn beschrijvingen van de inhoud van collecties die zij bewaren. Soms zijn deze inventarissen heel uitgebreid en netjes gerubriceerd. Soms zijn ze beknopt en niet zo overzichtelijk.
De meeste archiefinstellingen hebben op hun website een zoekfunctie. Op www.archieven.nl heb je de mogelijkheid om in het archiefmateriaal van meer dan 90 verschillende instellingen tegelijk te zoeken.
Om tot juiste zoekresultaten te komen, is het noodzakelijk om creatief om te gaan met zoektermen. Er zijn allerlei websites die tips geven voor het zoeken, bijvoorbeeld:
- Algemene zoektechnieken voor zoeksystemen – Radboud Universiteit
Ook deze filmpjes geven uitleg over het zoeken in archieven:
Kan ik alles wat ik vind bekijken?
Bij archiefinstellingen is steeds meer informatie digitaal beschikbaar: je kunt documenten online bekijken. Bij sommige archiefinstellingen is het mogelijk om te vragen of zij documenten die nog niet online beschikbaar zijn, willen scannen.
Stukken die niet digitaal beschikbaar zijn, kun je in een studiezaal van een archiefinstelling inzien. Hiervoor moet je van tevoren de stukken die je wilt inzien aanvragen en een plek in de studiezaal reserveren. Veel archiefinstellingen werken met externe depots waar archieven bewaard worden, dus op tijd reserveren is nodig.
Niet openbare stukken
Niet alle documenten zijn openbaar voor iedereen toegankelijk. Vaak kan er bij de instelling die het archief beheert een ontheffing worden aangevraagd om toch de stukken in te mogen zien.
Handig om te weten
Een aantal archiefinstellingen heeft een informatiepagina specifiek over binnenlandse afstand en adoptie:
Hulp nodig bij je zoektocht?
Bij verschillende organisaties en particulieren kun je terecht voor hulp bij het zoeken:
- Het Landelijk Zoekteam van Fiom biedt ondersteuning bij je zoektocht naar het dossier en/of naar familie tot de 2e graad. Het Landelijk Zoekteam is bereikbaar van maandag tot en met vrijdag tussen 9.00 en 17.00 uur via 088 126 49 64 of afstamming@fiom.nl
- Verleden in zicht, de stichting voor Nederlandse afstandskinderen en binnenlands geadopteerden
- Stichting DNA, Stichting De Nederlandse Afstandsmoeder is de belangenbehartiger voor alle afstandsmoeders in verleden en heden
- Ook diverse particuliere onderzoekers bieden hulp bij zoeken naar familie (google op ‘hulp bij zoeken naar familie’)
